Слухайце аўдыяфайл:

Упершыню раскопкі на гэтым месцы былі праведзеныя ў 1975 годзе славутым беларускім археолагам Георгіем Штыхавым. Былі выяўленыя 18 пахаванняў. З іх толькі 4 захавалі першапачатковы выгляд, астатнія былі пашкоджаныя сельскагаспадарчымі працамі (якія вядуцца тут, на жаль, і па сённяшні дзень). Непашкоджаныя шкілеты былі арыентаваныя галавой на захад, ніякіх рэчаў пры іх выяўлена не было. Паколькі на гэтым месцы захавалася таксама селішча ХІ-ХІІ стагоддзяў, то першасная версія даследчыкаў палягала ў тым, што і пахаванні належаць да таго часу – а менавіта, што археолагі знайшлі пашкоджаны сяльгаспрацамі курганны магільнік. Або што гэтыя людзі загінулі ў часе нападу ворагаў і былі пахаваныя такім чынам.

Пахаванні XV-XVI ст. / Tombs of  XV-XVI c. / Groby z XV-XVI w. / Погребения XV-XVI вв.

У 2011-2012 годзе на гэтым месцы прайшлі новыя раскопкі пад кіраўніцтвам кандыдата гістарычных навук, археолага з Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Андрэя Вайцяховіча. Плошча раскопак склала 75 м². У выніку раскопак было пацверджана, што першапачаткова заселены гэты ўчастак зямлі быў у ХІ-ХІІ ст.

Было выяўлена яшчэ 7 пахаванняў, арыентаваных галавой таксама на захад. Парэшткі людзей пачыналі трапляцца ўжо на адносна невялікай глыбіні – 20-40 сантыметраў ад сённяшняй паверхні зямлі. Бальшыня шкілетаў была моцна пашкоджаная сельскагаспадарчымі працамі – ад некаторых засталіся толькі чарапы. Ніякіх асабістых рэчаў у пахаваннях зафіксавана не было. Была выяўленая і цікавая асаблівасць: некаторыя пахаванні здзяйсняліся проста паверх ранейшых. Што сведчыць пра тое, што могілкі функцыянавалі дастаткова працяглы час.

На адлегласці некалькіх метраў ад пахаванняў быў знойдзены жалезны нож XV стагоддзя з накладнымі драўлянымі пласцінамі на ручцы, кавалак цэглы-пальчаткі, фрагменты гаршкоў XV–XVI стагоддзяў, завушніца XIV-XV стагоддзяў у форме пытальніка.

Гаршчок XV-XVI ст. / Pot XV-XVI с. / Garnek XV-XVI w. / Горшок XV-XVI вв.

Завушніца з каляровага металу (XIV-XV ст.) і жалезны нож (XV-XVIст.) / Women earring of XIV-XV c. and iron knife XV c. / Żelazny nóż z drewnianą rękojeścią z XV w. i kobiecy kolczyk z XIV-XV w. / Женская сережка XIV-XV в. и железный нож XV в.

Усе гэтыя знаходкі дазволілі археолагам зрабіць выснову, што гэтыя могілкі адносяцца да XV-XVI стагоддзяў – самага пачатку ўзнікнення мястэчка Гарадзішча (першая згадка 1547 год). Цікавы і той факт, што могілкі ўзніклі на месцы, дзе жылі людзі яшчэ ў ХІ–ХІІ стагоддзях – і пахаванні здзяйсняліся проста ў культурны слой таго часу. Відавочна, што гэта рабілася не спецыяльна, а проста таму, што жыхары Гарадзішча таго часу проста не падазравалі пра гэта.

На месцы могілак у 2018 годзе па ініцыятыве Глеба Лабадзенкі і Уладзіслава Слатвінскага быў усталяваны шасціметровы крыж і памятны валун – падарунак кар’ера “Чаркасы” прадпрыемства “Нерудбудматэрыялы”. Месца добраўпарадкаванае пры падтрымцы Паўла Бераговіча. Надпіс на валуне выканаў скульптар Ігар Засімовіч.

Рэшткі печы XI ст. / Rmains of a stove of XI c. / Pozostałości pieca і w. / Остатки печи ХІ в.

 

EN

Cemetery of XV-XVI centuries.

Was explored by archaeologists Hieorhi Štychaŭ and Andrej Vajciachovič in 1975 and 2011-2012. 25 graves without any items were found here. Most skeletons were damaged by agricultural work. At a distance of several meters from the graves here was found an iron knife of XV century with wooden plates on the handle, also fragments of pots of XV-XVI centuries, a women earring of XIV-XV centuries. All this enabled archaeologists to date the cemetery by XV-XVI centuries – that means, it occurred in the earliest period of the emergence of the village Haradzišča (first mentioned in 1547). An interesting fact is that these burials were made directly in the cultural layer of the X-XI centuries (at that time there was a fortified castle and a settlement around it, from which Miensk originated (starting from 1939 – Minsk).

 

PL

Groby z XV-XVI wieku

Były badane przez archeologów Gieorgija Sztychawego i Andreja Wajciachowicza w 1975 roku i w latach 2011-2012. Odkryto 25 osobową mogiłę bez żadnych przedmiotów. Większość szkieletów została uszkodzona przez prace rolne na tym terenie. W odległości kilku metrów od miejsca pochówku znaleziono żelazny nóż z drewnianą rękojeścią z XV w., fragmenty naczyń z XV-XVI w. i kobiecy kolczyk z XIV-XV w. Pozwoliło to archeologom datować mogiłę na XV-XVI wiek, więc prawdopodobnie powstały one razem z założeniem miasteczka Horodyszcze (pierwsza wzmianka była w 1547 roku). Interesujące jest to, że zwłoki chowano bezpośrednio do kręgu kulturowego X –XI wieku (w tym czasie stał tam zamek wraz z grodem, od którego swój początek wziął Miensk (od 1939 roku Mińsk).

 

RUS

Кладбище XVXVI века

Исследовалось археологами Георгием Штыховым и Андреем Войтеховичем в 1975 и 2011-2012 годах. Выявлено 25 захоронений, без каких-либо предметов. Большинство скелетов повреждены сельскохозяйственными работами. На расстоянии нескольких метров от могил найден железный нож XV века с деревянными накладками на рукоять, часть кирпича-пальчатки, фрагменты горшков XV-XVI веков, женская сережка XIV-XV веков. Все это позволило археологам датировать это кладбище XV-XVI веками – то есть оно относится к самому раннему этапу возникновения местечка Городище (первое упоминание 1547 год). Интересно, что эти захоронения производились прямо в культурный слой ХІ века, когда здесь был укрепленный замок и селище вокруг него, откуда и начинался Менск (с 1939 г. – Минск).